Wat is circulair bouwen

De bouwsector verbruikt grote hoeveelheden materialen, ruimte, water en energie, en veel gebruikte materialen belanden nog altijd op de afvalberg. Circulair bouwen draait dat om: grondstoffen blijven zo lang mogelijk in gebruik. In dit artikel lees je wat circulair bouwen precies is, hoe het verschilt van de klassieke lineaire aanpak, wat je indicatief mag verwachten qua budget en welke principes tellen. Ben je overtuigd en wil je aan de slag? Via Totaalrenovatie vind je een renovatiebedrijf in je gemeente, en kun je je prijs berekenen voor je project.

De bouw heeft een forse impact op het milieu. Er gaan grote hoeveelheden materialen, ruimte, water en energie in, en te vaak eindigen die materialen als afval.

Veel grondstoffen in de bouw zijn bovendien maar in beperkte voorraad beschikbaar, dus er moet iets veranderen. Het antwoord heet circulair bouwen: materialen en gebouwdelen zo ontwerpen en verwerken dat ze later opnieuw bruikbaar zijn. De ambitie in Vlaanderen is een volledige circulaire bouweconomie, waar steeds meer bouwbedrijven zich achter scharen.

Hieronder lees je wat circulair bouwen precies inhoudt en hoe het in de praktijk werkt. Op Totaalrenovatie vergelijk je renovatiebedrijven bij jou in de gemeente en vraag je vrijblijvend meerdere offertes aan.

Wat is circulariteit?

Het zit in het woord vervat: circulariteit betekent dat je grondstoffen zo lang mogelijk in kringlopen houdt. In de praktijk gaat dat om reparatie, hergebruik, recyclage en renovatie. Zo gaan er zo weinig mogelijk grondstoffen verloren.

Een circulaire economie

Steeds meer ondernemingen en instellingen omarmen circulariteit. Daarbij verschuift het accent van individueel bezit van hulpbronnen naar het delen van gemeenschappelijke goederen. Dat verlaagt de behoefte aan overmatige productie en dus de vraag naar primaire grondstoffen.

In essentie is een circulaire economie een systeem waarin de eindige voorraden grondstoffen niet worden uitgeput en restproducten opnieuw worden geïntegreerd. Zo blijft de duurzame cyclus efficiënt draaien. Ook de bouwsector past dit principe steeds vaker toe.

Wat is circulair bouwen concreet?

Circulair bouwen is een groot onderdeel van die circulaire economie. Het betekent dat er bij de bouw of renovatie van een gebouw zo min mogelijk nieuwe grondstoffen nodig zijn en dat gebruikte materialen later opnieuw ingezet kunnen worden. Het einddoel: bouwen zonder afval.

In de bouw krijg je nog vaak te maken met een lineair proces. Lineair en circulair bouwen zijn twee fundamenteel verschillende benaderingen van ontwerpen, bouwen en beheren. Hieronder zie je de belangrijkste verschillen.

Soort materialen

Bij lineair bouwen ligt de nadruk op nieuwe constructies met nieuwe materialen voor elke nieuwbouw of renovatie. Na gebruik worden gebouwen meestal gesloopt en gelden de materialen als afval.

Circulair bouwen draait om herbruikbare, recyclebare en biologisch afbreekbare materialen. De focus ligt op minder afval en een langere levensduur van materialen.

Gebruik en hergebruik

Lineair bouwen vraagt voortdurend nieuwe grondstoffen, wat leidt tot uitputting van natuurlijke hulpbronnen en een hogere ecologische impact. In een circulair model worden gebouwen en materialen gedemonteerd en hergebruikt zodra ze niet langer nodig zijn. Dat vermindert de vraag naar nieuwe grondstoffen en beperkt afval.

Levensduur

Klassieke gebouwen worden vaak ontworpen met een beperkte levensduur en weinig aandacht voor hergebruik. Bij circulair bouwen worden gebouwen zo ontworpen dat ze langer meegaan. Flexibele ontwerpen laten toe dat een gebouw meegroeit met veranderende behoeften en functies.

Economische voordelen

Circulair bouwen levert ook economische voordelen op: lagere kosten voor materialen en afvalverwerking, en nieuwe kansen in de markt voor hergebruik en demontage.

Er zijn dus veel verschillen tussen lineair en circulair bouwen, en veel redenen om voor circulair te kiezen. Nog niet overtuigd? Hieronder staan enkele concrete voordelen van circulair bouwen.

Denk aan de toekomst

De eisen voor een woning veranderen in sneltempo. Zowel de isolatie als de indeling van een woning evolueert voortdurend. Door die nieuwe inzichten worden veel oude gebouwen afgebroken. Daarom is het belangrijk om bij ontwerp en verbouwing al naar de toekomst te kijken. Een goede isolatie speelt daar een sleutelrol in.

Verminder je ecologische voetafdruk

Zo'n 30 tot 40 procent van ons afval komt uit de bouwsector. Bovendien heeft de manier waarop we bouwen en wonen een grote impact op onze ecologische voetafdruk. Net daarom is de omslag naar circulair bouwen en een circulaire economie zo belangrijk.

Wil je een circulair project laten uitvoeren? Op Totaalrenovatie vind je een renovatiebedrijf in jouw gemeente en vraag je vrijblijvend meerdere offertes aan.

Circulaire gebouwen worden vaak modulair opgevat: elementen zijn later demonteerbaar en herbruikbaar in andere constructies, ook als het gebouw een andere functie krijgt. Zo kan een tuinberging of poolhouse later een aanbouw worden bij een andere woning.

Die aanpak van herbruikbare, gedemonteerde onderdelen zorgt ervoor dat materialen niet als afval eindigen maar telkens opnieuw dienstdoen. Kies je voor een renovatie met dat uitgangspunt, dan is het slim om te werken met een bedrijf dat aantoonbaar ervaring heeft met modulaire en demontabele opbouw. Via Totaalrenovatie vergelijk je renovatiebedrijven bij jou in de gemeente.

1. Multi-inzetbaarheid en aanpasbaarheid

Een circulair gebouw is meteen voor verschillende doeleinden bruikbaar en makkelijk aan te passen aan nieuwe noden.

Vaak gebeurt dat via modulair bouwen: een snelle en milieuvriendelijke techniek waarbij grote delen van de woning vooraf in een fabriek worden geproduceerd. Die modules worden naar de bouwplaats getransporteerd en op korte tijd tot één gebouw gemonteerd.

Een groot pluspunt van modulaire woningen is hun flexibiliteit. Ze zijn makkelijk te demonteren of uit te breiden met andere modules, en alle elementen kunnen jaren later hergebruikt worden in andere constructies.

2. Bouwen in lagen

Niet alle materialen hebben dezelfde levensduur. Daarom kan een ontwerper kiezen voor onafhankelijke lagen die later weer gescheiden kunnen worden. Zo kun je een gebouw strippen maar de betonstructuur behouden.

3. Materialenpaspoort

Een veelbelovend hulpmiddel is het materialenpaspoort. Dat geeft al bij het ontwerp inzicht in welke materialen gebruikt worden, wat de milieu-impact ervan is en of ze te recycleren of herbruiken zijn. Zo draagt het paspoort bij aan een kerndoel van circulair bouwen: het voorkomen van uitputting van primaire grondstoffen. Een tweede voordeel is dat demontage en recyclage van gebouwdelen veel eenvoudiger worden.

Een materialenpaspoort is voorlopig nog niet verplicht, maar dat komt er op termijn wellicht wel. Een goede evolutie.

4. Biobased materialen

De voorkeur gaat uit naar materialen met een lage milieu-impact: materialen die gerecycleerd zijn of zelf makkelijk te recycleren of herbruiken zijn.

Bij circulair bouwen wordt zoveel mogelijk gewerkt met bio-ecologisch bouwmateriaal: natuurlijke materialen uit hernieuwbare grondstoffen, met zo weinig mogelijk chemische toevoegingen, zonder zware milieubelasting en zonder schadelijke gevolgen voor de gezondheid.

Wie duurzaam bouwt of verbouwt, staat het best stil bij de impact op het milieu. Met een focus op ecologisch bouwen blijven ook de kansen van toekomstige generaties gevrijwaard.

Dat lukt het best door te werken met bedrijven en fabrikanten die oog hebben voor duurzaamheid en kwalitatieve, duurzame producten en materialen leveren. Op Totaalrenovatie vind je een renovatiebedrijf in je gemeente en vergelijk je meerdere offertes voor je knopen doorhakt. Werk je aan een grondige verbouwing? Bekijk dan ook onze gids over de totaalrenovatie-aannemer.

Begin 2019 lanceerden Vlaanderen Circulair, OVAM en de Vlaamse Confederatie Bouw de Green Deal Circulair Bouwen. Via dit gezamenlijke engagement werken 320 organisaties samen om circulair bouwen in Vlaanderen een dagelijkse realiteit te maken.

Om de overgang naar een circulaire economie te versnellen zette Vlaanderen Circulair sinds eind 2020 een nieuwe structuur op met werkagenda's: partnerschappen die zich richten op strategische, circulaire acties.

Een voorbeeld is de Werkagenda Circulair Bouwen, vertegenwoordigd door Petra Ronda van de Vlaamse Confederatie Bouw (VCB) en Roos Servaes van OVAM/Vlaanderen Circulair. Binnen deze werkagenda werkt een breed team aan stakeholders aan een rollend actieprogramma, dat eind 2021 werd gelanceerd. Zo kan ook de bouwsector duurzaam groeien.

Meer informatie vind je op de officiële website: Vlaanderen Circulair.

Aan circulair bouwen hangt vaak een prijskaartje. Natuurlijke materialen zijn bijvoorbeeld doorgaans duurder dan synthetische bouwmaterialen. Reken dus op een hogere aankoopprijs voor je materialen dan bij een klassieke aanpak, al hangt het precieze verschil sterk af van je keuzes en de omvang van je project. Wil je zicht op je totale budget? Bereken je prijs als indicatieve richtmarge.

Kijk zeker verder dan die eerste kostprijs. Door herbruikbare materialen en modulair bouwen kun je toekomstige projecten met een kleinere investering realiseren.

Circulaire gebouwen hebben bovendien vaak een lange levensduur en een gunstig E-peil. Ook na enkele decennia blijft zo'n duurzame woning gegeerd op de vastgoedmarkt, waardoor de investering zichzelf terugverdient.

Meer weten over energiezuinige woningen? Lees dan over de BEN-woning en hoe je tot 50% minder energie verbruikt. En let ook op je dakrenovatie: het dak is vaak een grote hefboom voor je energieverbruik en materiaalkeuze.

Duur of duurzaam? Circulair renoveren en bouwen is beter voor je portemonnee op lange termijn en voor het milieu. Met natuurlijke materialen zorg je bovendien voor een gezonder woon- en werkklimaat.

Wil je een circulair project laten uitvoeren? Op Totaalrenovatie vind je een renovatiebedrijf in jouw buurt en vraag je vrijblijvend meerdere offertes aan.

Circulair en ecologisch (ver)bouwen begint met de juiste partner en een realistisch budget. Totaalrenovatie helpt je je verbouwing helder te plannen: eerlijke richtprijzen, actuele premies en een onafhankelijke vergelijking van renovatiebedrijven bij jou in de gemeente.

Liggen je bouwplannen klaar? Vind een renovatiebedrijf en vraag vrijblijvend meerdere offertes aan, of bereken eerst je prijs.