De eisen voor een BEN-woning: de standaard voor energiezuinig bouwen

Bouwen volgens de BEN-principes is sinds 2021 de standaard voor ecologische nieuwbouwwoningen in Vlaanderen en de rest van Europa.

Een BEN-woning is een type energiezuinige woning dat streeft naar een zeer hoge energie-efficiëntie. “BEN” staat voor “Bijna Energie Neutraal.” Het doel van een BEN-woning is om bijna evenveel energie op te wekken als dat er wordt verbruikt, zodat het energieverbruik tot een minimum wordt beperkt.

BEN-woningen zorgen niet alleen voor een lagere energierekening, maar dragen ook bij aan de vermindering van de CO2-uitstoot, het behoud van natuurlijke hulpbronnen en de productie van groene energie.

In dit artikel gaan we dieper in op de eisen voor een BEN-woning en waarom ze de standaard voor energie-efficiënt bouwen zijn geworden.

Bij het bouwen van een nieuwbouw of tijdens een renovatieproject, moet je voldoen aan de energieprestatieregelgeving EPB (Energieprestatie en Binnenklimaat) in België. Sinds 2021 schrijft deze regelgeving het concept bijna-energieneutraal (BEN) voor. Het is vereist om je BEN-woning op een energie-efficiënte manier te verwarmen, ventileren en koelen. Hernieuwbare energiebronnen worden ingezet om aan deze vereisten te kunnen voldoen.

1. Uitstekende isolatie - K-peil

Een BEN-woning beschikt over zeer goede isolatie in de muren, vloeren, daken en ramen om warmteverlies te minimaliseren.

De constructiedelen van een BEN-woning moeten voldoen aan de Umax-eisen op vlak van thermische isolatie.

• Daken en plafonds: 0,24 W/m²K
• Buitenmuren: 0,24 W/m²K
• Vloeren: 0,24 W/m²K
• Vensters (raamprofiel en beglazing): 1,50 W/m²K
• Beglazing: 1,10 W/m²K
• Deuren en poorten: 2,00 W/m²K

Hoe beter geïsoleerd een gebouw, hoe lager het K-peil. De regelgeving en de EPB-eisen veranderen vaak, hier vind je de recentste regelgeving voor Vlaanderen.

2. Ventilatie met warmteterugwinning

BEN-woningen maken gebruik van ventilatiesystemen met warmteterugwinning die verse lucht van buiten halen en gebruikte lucht van binnen afvoeren, zonder warmte te verliezen.

Er zijn twee veelvoorkomende WTW-systemen:

Balansventilatie met warmteterugwinning (WTW)

Dit systeem gebruikt ventilatoren om de luchtstroom te regelen en zorgt voor een gebalanceerde toevoer van verse lucht en afvoer van gebruikte lucht. Het WTW-systeem biedt de mogelijkheid om de warmte terug te winnen.

Systeem D of systeem C met warmteterugwinning

Deze systemen zijn gebaseerd op natuurlijke luchtstromen om lucht in en uit gebouwen te laten stromen. Ze bevatten ook een warmtewisselaar voor warmteterugwinning.

3. Hernieuwbare energiebronnen

BEN-woningen wekken vaak hun eigen hernieuwbare energie op met behulp van hernieuwbare bronnen, zoals zonnepanelen, windturbines of zonneboilers.

Heb je je bouwaanvraag ingediend na 2023? Dan moet je aandeel hernieuwbare energie minstens 25 kWh/m² zijn.

4. Efficiënte verwarmings- en koelsystemen

Deze woningen gebruiken energiezuinige verwarmings- en koelsystemen, zoals warmtepompen, om het energieverbruik te verminderen. Er bestaan verschillende soorten warmtepompen, waaronder lucht-lucht, lucht-water, en bodem-water warmtepompen.

Om te voldoen aan de BEN-woningstandaard, moeten warmtepompen aan bepaalde eisen voldoen:

• Een hoge energie-efficiëntiecoëfficiënt (COP) die aangeeft hoeveel warmte de warmtepomp levert in verhouding tot de gebruikte elektriciteit.

• De mogelijkheid om te werken bij lage temperaturen, zodat de verwarming, zelfs tijdens koude winters, effectief is.
• Voldoen aan de geldende regels en voorschriften voor installatie en onderhoud.

5. Luchtdichtheid - S-peil

Een BEN-woning is luchtdicht gebouwd om ongecontroleerd warmteverlies te voorkomen.

Tijdens de bouw wordt de luchtdichtheid van de woning zorgvuldig gemeten en gecontroleerd met een blowerdoortest.

Deze test evalueert de luchtdichtheid en helpt bij het opsporen en verhelpen van eventuele lekken.

Alle naden, kieren en doorvoeringen in de bouwschil worden zorgvuldig afgedicht met luchtdichtingsmembranen en afdichtingsmiddelen om luchtlekken te voorkomen.

Het ’S-Peil’ of ‘schilpeil’ drukt de energie-efficiëntie van de gebouwschil uit. Sinds 1 januari 2022 moet een nieuwbouw een S-peil van S28 behalen. Voor renovaties gelden er geen eisen.

6. Energieprestatiecertificaat (EPC)

Een energieprestatiecertificaat (EPC) is een document dat de energie-efficiëntie van een woning beoordeelt en weergeeft. In het geval van een bijna energieneutrale woning, speelt het EPC een belangrijke rol bij het aantonen van de energieprestaties van de woning en het voldoen aan de geldende normen en voorschriften.

Sinds 2019 wordt de energiezuinigheid weergegeven met een EPC-label. Dit label gaat van een rode letter F (slechte score) tot een donkergroene A+ (heel goede score).

Om in Vlaanderen in aanmerking te komen als BEN-woning, mag de EPC-waarde niet hoger zijn dan 30 kWh/m² per jaar voor nieuwe woningen. Voor bestaande woningen moeten de renovaties leiden tot een EPC-waarde van maximaal 60 kWh/m² per jaar.

Houd er rekening mee dat deze waarden onderhevig zijn aan verandering en dat je de meest recente normen en eisen moet raadplegen op de website van de Vlaamse overheid of bij je regionale instanties.

7. E-peil

Het E-peil is een score die aangeeft hoe energiezuinig een gebouw is. Hoe lager het E-peil, hoe energiezuiniger het gebouw is. Wil je bijna energieneutraal bouwen? Dan is het E-peil maximaal E30 of lager voor een BEN-woning in Vlaanderen. Dit betekent dat de woning zeer energie-efficiënt moet zijn en weinig energie mag verbruiken voor verwarming, koeling, ventilatie en warm water.

Het maximale E-peil is onderhevig aan veranderingen. Bekijk de website van de Vlaamse overheid voor de recente normen en eisen.