
Zorgwoning en kadastraal inkomen: de criteria, de fiscale gevolgen en wat je moet melden als de zorgsituatie stopt.
Een zorgwoning of kangoeroewoning biedt heel wat voordelen. Het grootste pluspunt is dat je de kosten van een rusthuis of woonzorgcentrum vermijdt. Daarnaast genieten zorgbehoevenden van een warme thuis in hun vertrouwde omgeving, terwijl ze toch een bepaalde autonomie behouden. Het is een hartverwarmende alternatieve woonvorm, maar administratief gezien niet zo simpel.

Eerst en vooral moet een woning aan bepaalde voorwaarden voldoen voordat er over een ‘zorgwoning’ kan worden gesproken. Pas dan kan je genieten van de voordelen die erbij komen kijken.
De zorgwoning, die één “gezin” huisvest, moet zich in, aan of bij de hoofdwoning, die een ander gezin huisvest, bevinden. Het kan dus gaan om een ingericht appartement binnen een bestaande woning, een ondergeschikte wooneenheid aan de hoofdwoning of een vrijstaand bijgebouw dat zich op dezelfde grond bevindt. Sinds 2021 kan je ook kiezen voor een mobiele zorgwoning. De kleinere ondergeschikte wooneenheid is daarbij niet groter dan ⅓ van de volledige woning. De kleinere woongelegenheid is voorzien van een eigen keuken, badkamer en slaapkamer.
Een tweede voorwaarde is dat de hoofdwoning en de zorgwoning, het blote eigendom, zich op dezelfde grond bevinden en aan dezelfde eigenaar toebehoren. Strikt genomen kan een huurwoning ook in aanmerking komen, mits de verhuurder akkoord gaat met de situatie.
Wie er in de zorgwoning woont is uiteraard ook van belang. De bewoners moeten aan de volgende criteria voldoen:
Meer informatie over de voorwaarden vind je op de website van de Vlaamse Overheid.
Voldoet de zorgwoning aan alle criteria, dan moet je dat aan je gemeente melden in het omgevingsloket. Pas dan is je woning officieel een zorgwoning en kan je genieten van de verschillende voordelen. In sommige gevallen moet je een omgevingsvergunning aanvragen. Dat gegeven hangt af van hoe de ondergeschikte wooneenheid gecreëerd wordt binnen het bestaande bouwvolume.
Je bent klaar om te beginnen zorgwonen, maar welke impact heeft dat op fiscaal vlak? Er is namelijk heel wat papierwerk waar je eerst door moet.
Voordat we de zorgsituatie op fiscaal vlak kunnen bespreken is het belangrijk om de perso(o)n(en) die in de ondergeschikte woning wonen correct in te schrijven in het bevolkingsregister. De inwoners van de hoofd- en bijwoning worden als twee aparte gezinnen beschouwd. Bijgevolg moet er dus een fysieke verhuis van één gezin van adres A naar adres B plaatsvinden. Indien dit niet gebeurt, of de twee gezinnen verhuizen samen als één gezin, kan dit niet ingeschreven worden onder de noemer ‘zorgwonen’. Dat heeft uiteraard een invloed op de sociaalrechtelijke uitkeringen.
De verhuis van het tweede ‘gezin’ naar de ondergeschikte wooneenheid heeft uiteraard een invloed op de jaarlijkse kosten. Door een deel van je woning in te richten als zorgwoning verhoogt het kadastraal inkomen. Daardoor stijgt ook de onroerende voorheffing op de woning. Als jij de eigenaar bent van de volledige woning, dus hoofdwoning én zorgwoning, dan moet je de zorgwoning aangeven als was het een tweede verblijf. De onroerende voorheffing wordt gesplitst en je wordt afzonderlijk belast op het zorggedeelte. Dit wordt berekend op basis van het gedeelte van het kadastraal inkomen dat betrekking heeft op de zorgwoning.
De zorgsituatie heeft ook een invloed op hoe je je hypothecaire lening aangeeft. Ook dit moet gesplitst worden in een deel dat slaat op de hoofdwoning en een deel dat slaat op de zorgwoning. Enkel de zorgwoning telt in dit geval mee bij belastingvermindering op langetermijnsparen. Is de persoon die de zorgunit betrekt mede-eigenaar? Dan heeft dit ook een invloed op de hypothecaire lening.

Hulpbehoevende personen, ouderen of personen met een beperking hebben vaak extra financiële en/of materiële hulpmiddelen nodig. Jammer genoeg zijn er geen specifieke premies of subsidies voorzien voor het creëren van een zorgwoning. Toch kan je aanspraak maken op een tegemoetkoming voor de aankoop van specifieke hulpmiddelen voor thuiszorg of het uitvoeren van aanpassingen in de constructie van de woning. Daarnaast wordt het recht op sociaalrechtelijke uitkeringen behouden.
De zorgwoning moet uiteraard aangepast zijn aan de noden van de zorgbehoevende. Denk maar aan bredere deurgaten voor een rolstoel, een trap- of tillift, verlaagde drempels, het installeren van een aangepaste badkamer, etc. In die gevallen kan je aanspraak maken op bepaalde steunmaatregelen die de provincie en de gemeente uitschrijven, zoals de Vlaamse aanpassingspremie of de tegemoetkoming voor hulpmiddelen voor personen met een handicap. Meer informatie over de verschillende premies en tegemoetkomingen vind je op premiezoeker.be en de website van het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap.
Vroeg of laat komt de zorgsituatie tot een einde. Wat doe je als er een andere oplossing is gevonden, de hulpbehoevende opnieuw alleen kan wonen of de hulpbehoevende is overleden?
Indien de zorgwoning niet meer als dusdanig wordt gebruikt, dan moet dit in Vlaanderen opnieuw gemeld worden. Op welke manier dat moet gebeuren, hangt af van de nieuwe situatie.
Als de woonsituatie terugkeert naar de oorspronkelijke samenstelling en de woning opnieuw als een fysiek geheel wordt gezien, dan volstaat het om dit opnieuw te melden bij het omgevingsloket van je gemeente.
Als de ondergeschikte woning een ander gezin of alleenstaande huisvest, zonder dat er sprake is van een zorgsituatie, dan moet je hiervoor een vergunning aanvragen.

Sommige mensen kiezen ervoor zelf aan de slag te gaan bij het bouwen van hun zorgwoning, omdat ze dit leuk vinden, maar misschien ook omdat ze denken op die manier de kosten te kunnen drukken. Dit is echter niet altijd het geval! Als je weinig ervaring hebt kunnen er immers heel wat zaken mislopen door fouten en verlies je bovendien ook gewoon kostbare tijd. Zo kan er bijvoorbeeld sprake zijn van waterschade of slechte isolatie, wat je op termijn duur kan komen te staan.
Je kunt ervoor kiezen om te werken met gerecycleerde materialen voor de bouw van je zorgwoning, wat de prijs kan drukken. Daarnaast is het ook een erg duurzame keuze!
Wil je een Tiny House bouwen in België of Nederland? De regelgeving voor kleine zorgwoning in België of Nederland is in elke gemeente anders. Zo heeft de stad Leuven al een eigen regelgeving klaar. Wat wel algemeen is vastgelegd, is dat een tiny house minstens 18m2 groot moet zijn. Ook heb je steeds een bouwvergunning nodig om eenzorgwoning te kunnen plaatsen.
Lees meer:
Wie eens tiny houses opzoekt op Pinterest, zal al snel verliefd worden op deze charmante type woningen. Elke vierkante meter wordt benut en knus ingericht voor maximaal comfort en woonplezier. Graag een A-frame tiny house (met het typische dak)? Of eerder een blokje? De keuze is aan jou!
FAQ
Meer ideeën
Meer manieren om te bouwen en te wonen.
Vraag vrijblijvend meerdere offertes aan renovatiebedrijven bij jou in de buurt. Liever even bellen? Dat kan op +32 495 65 54 75.